Delen:

De energietransitie

“Als we afscheid nemen van de bestaande energievormen, worden ook maatschappelijke veranderingen mogelijk, die al veel te laat zijn. De energie-industrie is wel de meest macho, maatschappelijk achtergebleven corrupte bedrijfstak van de wereld”. (Michael Liebreich, oprichter en directeur van onderzoeksbureau Bloomberg New Energy Finance in duurzame energie en maker van ‘First They Ignore You’).

Duurzaamheid is een van de kernthema’s van deze eeuw en erg actueel door de aankomende invoering van de omgevingswet, welke ons voor praktische uitdagingen plaatst. Volgens dr. Jonker van de Radboud Universiteit is het te interpreteren als een algemeen, overkoepelende waarde waarin de gangbare waarden sociaal, economisch en ecologisch ingebed zitten. Het hard groeiende debat omtrent dit onderwerp stamt af van de welbekende eerste publicaties: Silent Spring in 1962, Limits to Growth in 1972 en het Brundtlandrapport Our Common Future in 1987. Inmiddels is het uitgegroeid tot een wirwar aan concepten en definities met een toenemend aantal stakeholders die de arena betreden. We praten er dus al decennia over, maar de implementatie blijft veelal hangen in een impasse van strategisch plannen. Zoals hierboven naar voren komt, zijn we over tijd met de nodige paradigma verschuiving. De huidige businessmodellen hebben de status quo in stand gehouden met de focus op eendimensionale, economische waardecreatie (bron: nieuwebusinessmodellen.nl). Nu er steeds meer besef is van de urgente schaarste en maatschappelijke waarde, door onze manieren van produceren en consumeren, stijgt de noodzaak en draagvlak om ons anders te organiseren. Het lijkt een stip op de horizon, maar hoe gaan we nou richting die meervoudige waardecreatie?

Organisatie ecologie & groen energienet

De benodigde denkverschuiving vraagt om verandering; van een instrumenteel rationeel-analytische optimalisatiedrive naar waardengedreven collectief handelen. Volgens het tweede generatie stakeholderdenken dient duurzaamheid tussen organisaties te worden gedaan, als een soort duurzaamheidscoöperatie. Het is een integrale, interorganisationele opgave waarbij energieorganisaties en de ambtelijke agendering een belangrijke rol spelen. Zo gaf een groot nutsbedrijf tijdens het recente FNV seminar over duurzaam werkgeverschap aan, dat zij in hun inspanningen om groene netwerken mogelijk te maken ook innovatieve samenwerkingen aangaan met andere organisaties zoals hogescholen. Dit omdat volgens hen de energietransitie mede wordt geremd door een gebrek aan technici. Zo noemden zij dat, om in 2030 de doelstelling van 49% CO2-reductie te halen, er vanaf nu in Nederland 1000 in plaats van 100 verduurzaamde woningen per werkdag worden opgeleverd. En dat er vanaf nu 750 in plaats van 25 laadpalen per werkdag zouden moeten worden aangesloten. Dit zijn natuurlijk versimpelde voorbeelden, maar het illustreert wel de noodzaak van co-creatie, en een transitie in niet alleen energie op zichzelf maar in een hele waardeketen. En zo ook een alternatief voor het conventionele ISO 26000 raamwerk. Hoe gaan we nou hierin pseudo efficiency tegen, en de andere ‘groenere’ kapitalen incorporeren?

Toekomstbestendige woningen

De Europese Unie wil schone energie voor iedereen. Dit roept allerlei vragen op en leidt tot discussie omdat energie bijvoorbeeld duurder wordt, wat leidt tot ‘energie armoede’ op Europese schaal. Een op de tien Europeanen heeft nu al moeite de energierekening te betalen. Aan de andere kant kunnen duurzame keuzes in energie en aanpassingen aan je woning leiden tot allerlei (kostenbesparende) voordelen op de lange termijn. Zo kan er tot 30% aan warmte verloren gaan aan woningen zonder dakisolatie, waarbij je de investeringskosten binnen 5 tot 7 jaar terug verdiend. Daarnaast leidt het aanzetten van Hoog-Rendements drievoudig isolatieglas tot een 5x betere warmte-isolatie dan isolerend dubbelglas. Verder zijn er nog veel voordelen te halen uit elektrisch koken met een inductieplaat, het zuinig afstellen van de CV-ketel, vraaggestuurde ventilatie, vloerisolatie, een zonneboiler, muurisolatie, een hybride warmtepomp en een volledig elektrische warmte-pomp. Besparingen kunnen oplopen van 1910 tot ruwweg 3740 euro per jaar, afhankelijk van het type woning (meer informatie: verbeteruwhuis.nl).

De RES & Groene energie

Inmiddels wekt Nederland dit jaar meer dan 5 TWh zonne-elektriciteit op. Een stijging met 50% t.o.v. van het zonnige 2018 en ruim 4% van alle elektriciteit die in NL wordt gebruikt. Echter, zijn er extra maatregelen nodig bovenop de bestaande afspraken in het Klimaatakkoord, de Nederlandse uitwerking van de internationale klimaatafspraken, volgens de Klimaat- en Energieverkenning 2019 (KEV) van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Om precies te zijn, is het doel dat we de hoeveelheid broeikasgassen met 49% verminderen in 2030 ten opzichte van 1990. De verwachting voor 2030 is dat de totale elektriciteitsproductie voor 2/3 bestaat uit hernieuwbaar opgewekte energie. Echter, gaan veel ambitieuze doelen niet behaald worden, zoals de eis uit het Urgenda-arrest: 25% minder uitstoot van broeikasgassen in 2020. Een van de manieren om deze doelen wél te halen is de Regionale Energie Strategie (RES)*; een instrument voor stakeholders om gezamenlijk te komen tot keuzes voor de opwekking van duurzame elektriciteit, de warmtetransitie in de gebouwde omgeving en de daarvoor benodigde opslag en energie infrastructuur (meer info: regionale-energiestrategie.nl). Hier hebben gemeentes een grote rol, in het kader van groenblauwe verduurzaming, welke hun strategie regionaal bepalen in één van de 30 regio’s met behulp van instrumenten zoals energiepotentiekaarten, stresstesten en scenario’s (meer info: gdindex.nl).

Eco-innovatie en Waterstof

Op welke manier kunnen we nu collectief van eco-efficiency, naar eco-effectiviteit en eco-innovatie? Een mooi voorbeeld hiervan is de meest recente ontwikkeling op het gebied van de auto-industrie en zonne-energie, ofwel ‘clean mobility’; de Lightyear auto (meer info:  lightyear.one/). Een ander ‘hot topic’ op het moment is de aanleg van nieuwe energienetten in waterstof, een van de volgende stappen in de duurzame CO₂-neutrale energievoorziening. Via elektrolyse met uitsluitend duurzaam opgewekte elektriciteit wordt energie opgewerkt, met nu nog een relatief hoog prijskaartje. Ook hier ligt dus de uitdaging om investeerders te stimuleren om grootschalige elektrolysefaciliteiten te ontwikkelen, en (offshore) wind- en zonneparken neer te zetten. Dit zal dus vooral ook afhangen van het lef om te innoveren en te investeren, en samenwerkingen tussen stakeholders. En dus ook om te denken buiten de kaders van het traditionele PPP-model met gescheiden wereld, en juist het snijvlak van duurzaamheid (meer info: publicspaceinfo.nl).

Natuurlijk zijn er nog veel meer dingen die je kunt doen als individu tot als een bedrijf of gemeente, van kleine aanpassingen tot de type producten en cadeaus die je aanschaft, gebruikt of consumeert. Dit komt aan bod tijdens de komende blogs, waarbij ik het onder meer zal hebben over duurzame mode en circulariteit. *Wil je hier graag meer over weten? Kom dan eind januari naar onze kennisavond over de energietransitie! Informatie over de aanmelding en details volgen binnenkort.

Delen:
Top