Delen:

Duurzaamheid als nieuw afwegingskader

Als adviseur energie, klimaat duurzaamheid en circulariteit merk ik dat ik beschik over unieke kennis waar de hele organisatie van kan profiteren. Door op de hoogte te blijven van ontwikkelingen op het gebied van duurzaamheid kan je daar in je dagelijks werk gebruik van maken. Want de verplichtingen op dit gebied gaan onze fysieke leefomgeving op zijn kop zetten.

Algemene ontwikkelingen die bij iedere gemeente spelen

Iedere gemeente is op dit moment bezig met duurzaamheid. De één meer dan de ander, maar ook wettelijk gezien, zijn er verplichtingen. De meest sprekende is het besluit rond gasloos bouwen en de verplichting tot het maken van een warmtetransitievisie. Maar parallel aan de verplichtingen moet er ook in regionaal verband een strategie bedacht worden, om zo de energievoorziening in de Regionale Energie Strategie te verduurzamen. Dit betekent warmtenetten, zonneparken, windparken, geothermie, grote batterijen , isoleren en nog veel meer. Allemaal ontwikkelingen die je op werk, maar ook persoonlijk gaan raken.

De uitdaging voor duurzaamheid

Duurzaamheid is een onderwerp waar veel mee geworsteld wordt, ook op beleidsmatig niveau. Ik zie het zelf eigenlijk als een nieuw afwegingskader. We waren al bekend met kaders als veiligheid, bereikbaarheid, prettige leefomgeving, het aanzicht en natuurlijk de wens of een bepaalde ontwikkeling plaats moet vinden in de stad. En nu is het eigenlijk de uitdaging om ook duurzaamheid hierin mee te nemen.

De kansen door duurzaamheid

Ik loop al snel tegen de volgende vraag aan: Wat is duurzaamheid en hoe kan ik dat verwerken in een beleid, laat staan een vergunningaanvraag? En dat is een lastige opgaven. Omdat het nog nieuw is, weten we er ook nog niet zoveel van af en ook niet welke parameters het belangrijkste zijn. Bovendien kan duurzaamheid al snel allesomvattend worden. Het gaat niet alleen over vermindering van de CO2 uitstoot, maar ook over een gezonde bodem, biodiversiteit, groen in de stad en daarbuiten, over stikstof uitstoot, etc. Opeens komt er een heel nieuw perspectief bij. We hebben er eigenlijk nog geen ervaring mee en het is ook ontzettend breed is. Dit is natuurlijk lastig, maar het biedt ook kansen. In eerste instantie op beleidsniveau, maar dit werkt natuurlijk ook op elke mogelijke manier door in onze fysieke leefomgeving.

Denk maar is na, wat gebeurd er als je de omgeving niet gaat inrichten op basis van de bovengrond, maar juist op basis van de ondergrond? We moeten niet bouwen op zachte grond, want dat verzakken de huizen en krijg je sneller wateroverlast en is het een goed idee om een park te bouwen op een plek waar de bodem al een rijk bodemleven kent? Zomaar een paar voorbeelden.

2 praktijkvoorbeelden

Ik deel bij deze graag 2 ervaringen waarin je ziet dat duurzaamheid integraal op de hele organisatie van een gemeente invloed heeft:

  • Praktijkvoorbeeld 1: duurzaamheid, isolatie en vleermuizen
  • Praktijkvoorbeeld 2: Duurzaamheid en groenafval

Duurzaamheid, isolatie en vleermuizen:

Bij ons op de omgevingsdienst kwam het mooie idee om samen met de gemeente een collectieve actie voor isolerende maatregelen op te zetten. Waarbij de mensen ontzorgt worden en waar de kosten laag blijven voor het isoleren van hun huizen. Het isoleren van spouwmuren lijkt een simpele maatregel. Tot de ecologen aangaven dat er ook rekening moest worden gehouden met vleermuizen die mogelijk in de muren leven. En ja, het bleek natuurlijk dat er bij een aanzienlijk aantal huizen de kans is dat er vleermuizen leven in de muren. Dit kan je vervolgens maar op twee momenten in het jaar onderzoeken en dat moet je ook minstens twee keer doen, kortom vertraging. Zo blijkt dat een onschuldige duurzame oplossing toch meer voeten in de aarde heeft dan je denkt. Het gevolg was met name vertraging, maar ook het redden van het levens van heel veel vleermuizen. Want als mensen individueel hun huizen laten isoleren wordt dit onderzoek vaak (illegaal) niet gedaan.

Duurzaamheid en bladafval:

Ik kreeg een vergunningaanvraag voor het maken van Bokashi. Ja, daar had ik ook nog nooit van gehoord. Heel simpel uitgelegd is het gefermenteerd groenafval. Waar de standaard voor dit soort afval te composteren is. Het idee van Bokashi is dat je bijvoorbeeld maaisel of blad uit de publieke ruimte niet kilometers gaat verslepen naar een composteerinstallatie, maar juist lokaal omzet in Bokashi. Waarna het als bodemverbeteraar weer terug kan naar de plantsoenen en boomspiegels. Het bevat nutriënten voor voor het bodemleven en de plantjes, het zorgt voor betere waterinfiltratie (klimaatadaptatie), houdt CO2 vast en zorgt voor een circulaire toepassing van het groenafval uit de publieke ruimte.

Het maken van Bokashi van blad blijkt illegaal volgens de regelgeving. Groenafval mag namelijk alleen worden gecomposteerd of vergist. Maar Bokashi is volgens de letter van de wet iets anders. De gemeente is wel bevoegd om een uitzondering te maken voor het maken van de Bokashi, maar als je het ook wilt toepassen is de provincie bevoegd. Want het blijft afval en als je het toepast ben je feitelijk afval aan het storten. Daarvoor moet je een 10.63 van de provincie krijgen om maar lekker jargon te gebruiken (art. 10.63 van het activiteitenbesluit milieu, ontheffing voor het storten van afval).

Kortom, blad is afval en dat mag je niet opslaan en een klein beetje bewerken en dan weer terugstoppen waar het vandaan komt. Het is maar weer een voorbeeld van de waanzin van de wet wanneer het niet over afval gaat en duurzaamheid hierin niet is meegenomen.

Ik ben voor een traject gegaan waarbij ik alle stakeholders heb betrokken, de gemeente heb benaderd en de poltiek geactiveerd. Want dit was geen keuze die je bij een omgevingsdienst kan maken. Dit is een politieke keuze die vervolgens gesteund moet worden door beleid vanuit de gemeente en waarna ook gecontroleerd moet worden of de Bokashi geen schadelijke gevolgen heeft voor het milieu. De vergunning is door het college goedgekeurd en ondertussen wordt er overlegd met de provincie voor een vergunning.

Conclusie

Duurzaamheid gaat in alle facetten van ons werk en ons dagelijks leven een rol spelen. Met name in ons werk is er nog geen afwegingskader waaraan we kunnen toetsen. Het enige wat je kan doen is zorgen dat je de belangrijkste stakeholders betrekt en op die manier de juiste afweging probeert te maken. Dit betekent soms ook dat je een brief naar de minister moet sturen dat je afwijkt van het geldende beleidskader. Maar goed, als in dat beleidskader zelf staat dat het niet geschikt is voor de stimulering van innovatie dan kan je natuurlijk niet anders!

Meer lezen over duurzaamheid?

Bekijk dan ook de blogs van onze collega’s die werkzaam zijn binnen het ruimtelijk domein:

Delen:
Top